Naina Kumari Mahara

नैना कुमारी महराको वैवाहिक घर महोत्तरी जिल्लाको जलेश्वर नगरपालिकाको वडा नं. १२ स्थित थरुवाही टोलमा रहेको छ। स्नातक तहमा अध्ययनरत नैना प्रारम्भिक बाल विकास शिक्षिका पनि हुन्। उनी कक्षा ७ मा पढ्दै गर्दा विवाह भएको थियो। विवाहपछि पनि आफ्नो पढाइलाई निरन्तरता दिन चाहेको कुरा उनले आफ्ना आमाबुबालाई बताएकी थिइन्। उनका बुबाले उनका ससुरासँग कुरा गरे, जसमा उनले नैना आफ्ना आमाबुबासँग बसेर एसईई परीक्षा पूरा गर्न पाउने सहमति जनाए। उनको परिवारमा ८ जना सदस्य छन्। उनीहरूको ४ कठ्ठा जग्गा छ। उनीहरूले करिब १० कठ्ठा जग्गामा अधियाँमा खेती पनि गर्छन्, जसले उनीहरूको जीविकोपार्जनमा योगदान पुर्‍याउँछ। परिवारले मसला पिस्ने मिल पनि सञ्चालन गर्छ। नैना‍का श्रीमान् परिवारको आम्दानीमा योगदान पुर्‍याउन अटोरिक्सा चलाउँछन्।

नैनाले बालविवाहसँगै कमजोर आर्थिक अवस्थाको पनि अनुभव गरेकी छन्। परिवारको कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण प्राविधिक क्षेत्रमा अध्ययन गर्न नसकेकोमा उनलाई पछुतो छ। तर यी सबै अवरोधहरूले थप शिक्षा हासिल गर्ने र अगाडि बढ्ने उनको इच्छालाई पराजित गर्न सकेनन्। उनले २२ महिनासम्म एउटा संस्थामा काम गरेर बचत गरेको रकमबाट आफूलाई उच्च माध्यमिक तहको शिक्षामा भर्ना गराइन्। उनी हाल काम गर्दै आफ्नो अध्ययनलाई पनि निरन्तरता दिइरहेकी छन्। सानै उमेरदेखि विभेद भोग्दै आएकी नैनाको मनमा अनेकौँ प्रश्नहरू उब्जिन्छन्: हाम्रो समाजमा विद्यमान जात व्यवस्था कसले निर्माण गर्‍यो र किन? जात व्यवस्थाबारे थप अध्ययन गरेपछि, एक समूहले अर्को समूहलाई शासन गर्न उच्च र तल्लो जातको निर्माण गरेको हो भन्ने उनको विश्वास छ। त्यसअनुसार, उक्त व्यवस्थालाई समर्थन गर्न अनेकौँ मिथकहरू सिर्जना गरिए। जात, लैङ्गिकता र यौनिकताबारे सिकाइको एक हिस्साका रूपमा, नैना मधेसी दलित महिलाहरूलाई असर गर्ने मुद्दाहरूलाई प्रश्न गर्न चाहन्छिन्। उनी बालविवाह र जातमा आधारित विभेदको अन्त्य भएको देख्न चाहन्छिन्। विशेषगरी दलित समुदायका महिलाहरूलाई शिक्षित बनाउन र उनीहरूको उन्नतिमा योगदान पुर्‍याउन उनी दृढ छिन्।