Kabita Kumari Sada

धनुषा जिल्लाको जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका वडा नं. ७ की कविता कुमारीले आफ्नो बारेमा कथाहरू लेख्न सुरु गरेकी छिन्। आफूले अनुभव गरेका र आफ्नो वरपर देखेका जातमा आधारित विभेद तथा त्यसविरुद्धका विभिन्न प्रकारका प्रतिरोधबारे लेख्न र बोल्न कविता सिकिरहेकी छिन्।

परम्परागत पेसाका रूपमा माछा मार्ने र माटोमा काम गर्ने मधेशी मुसहर दलित समुदायबाट आएकी कविता अहिले माटोसँग होइन, मेहन्दीजस्ता सौन्दर्य सामग्रीसँग खेल्छिन्। ब्युटिसियनका रूपमा काम गर्ने कविताले गुडिया र कुसन बनाएर आत्मनिर्भरता हासिल गरेकी छिन्। उनी सासूससुरा, श्रीमान् र १८ महिनाको सानो छोरासँग बस्छिन्। उनका ससुरा अवकाशप्राप्त निजामती कर्मचारी तथा राजनीतिक नेता हुन्। कविता व्यवस्थापनमा स्नातक (BBS) को दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत छिन् भने उनका श्रीमान्ले चिकित्साशास्त्रमा स्नातक (MBBS) गरेका छन्। केवल ४ धुर जग्गा भएको उनको गरिब परिवारको आम्दानीको मुख्य स्रोत उनका ससुराको पेन्सन र श्रीमान्को तलब हो। उनले बच्चा हुर्काउने र घरायसी जिम्मेवारी पूरा गर्ने कामसँगै आफ्नो शिक्षा पनि निरन्तरता दिएकी छिन्। बुहारीलाई घरभित्र र घुम्टोभित्र सीमित राख्ने तथा घरबाहिर जान नदिने परम्परागत सोचलाई उनले चुनौती दिँदै आएकी छिन्। बाल्यकालमा सार्वजनिक धाराबाट पानी भर्दा टाढा बसेर बस्न भनिनेजस्ता विभेदको अनुभव गर्दा कविता चुप लागेर बस्थिन्। तर अहिले उनी आफ्नो जातकै कारण उत्पीडन सहनुपर्छ भन्ने विश्वास गर्दिनन्। अध्ययन र अन्तरक्रियापछि मानिसलाई भगवानले उच्च वा तल्लो जातका रूपमा सिर्जना गरेका हुन् भन्ने कुरामा उनी विश्वास गर्दिनन्। बरु जात तथाकथित ‘उच्च जात’का मानिसहरूले अरूमाथि शासन गर्नका लागि निर्माण गरेको सामाजिक व्यवस्था हो भन्ने उनको धारणा छ।

लैङ्गिकता र यौनिकतालाई बुझ्ने क्रममा कविताले आफ्नै घरमा रहेको त्यस्तो अभ्यासमाथि प्रश्न गर्न थालेकी छिन्, जहाँ उनका आमाबुबाले छोरीहरूलाई घरायसी काम गर्न लगाउँथे भने छोराहरूलाई विद्यालय पठाउँथे। महिलाहरूले पुरुषसरह समान रूपमा बाँच्न सबै अधिकार पाउनुपर्छ र आफ्नो पेसा आफैं रोज्ने स्वतन्त्रता हुनुपर्छ भन्ने कविता विश्वास गर्छिन्। उनको बुझाइमा यौनिकता भनेको व्यक्तिको शारीरिक स्वरूपभन्दा फरक हुने चाहना हो। अध्ययनपछि कवितामा कुनै पनि विषयलाई सूक्ष्म रूपमा विश्लेषण गर्ने, अध्ययन गर्ने, बोल्ने र खोजी गर्ने तथा वस्तुगत निष्कर्षमा पुग्ने सीपको विकास भएको छ। आफूले बोल्दा र लेखहरू लेख्दा शब्दहरू सावधानीपूर्वक छनोट गर्न तथा भिडियो बनाउन पनि सिकिरहेको उनी बताउँछिन्। कुनै पनि विषयमा गहिरो रूपमा सोच्न, विश्लेषण तथा अनुसन्धान गर्न, आफ्नो विचारलाई तार्किक र अन्तर्दृष्टिपूर्ण ढङ्गले छिटो प्रस्तुत गर्ने सीप विकास गर्न र आफूलाई उपलब्ध समयको उत्तम उपयोग गर्न सिकेको उनी बताउँछिन्। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, आफूलाई पहिचान गर्न आवश्यक सीप र ज्ञानको विकास भएको उनी विश्वास गर्छिन्।

कविताले आफ्ना जीवनका अनुभवका कथाहरू सुनाउने साहस जुटाएकी छिन्। अब उनी आफूजस्तै समाजको तल्लो तहमा जीवन बिताइरहेका महिला, दलित र यौन अल्पसंख्यकहरूले भोगेका संघर्षका कथाहरूलाई बाहिर ल्याउने सामाजिक समानताका अभियानहरूमा सहभागी हुन चाहन्छिन्।