Asmita Majhi

अस्मिता माझीको घर बारा जिल्लाको कोल्हवी नगरपालिकाको वडा नं. ७ स्थित बगेवामा हो। उनी स्नातक तहको दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत छिन्। उनी एउटा विद्यालयमा अंशकालीन शिक्षिकाका रूपमा पनि काम गर्छिन्। शिक्षा सेवा आयोगमार्फत प्रतिस्पर्धा गरेर स्थायी नियुक्तिसहित सरकारी शिक्षकको जागिर प्राप्त गर्ने उनको इच्छा छ। कलेजका शैक्षिक सत्रहरूबीचको बिदाको समयमा उनी सात जनाको आफ्नो परिवारको जीविकोपार्जनका लागि आमासँगै कृषि मजदुरका रूपमा काम गर्छिन्। कृषि मजदुरी र वैदेशिक रोजगारी उनका परिवारका आम्दानीका मुख्य स्रोत हुन्। उनीहरूको परिवार अधियाँ खेती गर्छ, अर्थात् अरू जग्गाधनीहरूको खेतमा काम गरेर जीविकोपार्जन गर्छ। उनका बुबा विदेशमा काम गरिरहेका छन्, जसले घरायसी खर्च व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

अस्मितालाई कठिनाइ र संघर्षले भरिएको आफ्नो निकै कठिन बाल्यकालको सम्झना छ। उनलाई हुर्काउन उनकी आमाले गरेको कठिनाइ र संघर्ष आफूलाई निरन्तर मेहनत गरिरहन प्रेरणा दिने ठूलो स्रोत भएको उनी बताउँछिन्। अस्मिताले गरिबीलाई निकै नजिकबाट देखेकी छन्, त्यसैले आफूले सकेसम्म सहयोग गरेर गरिब बालबालिकाको अनुहारमा मुस्कान ल्याउन चाहन्छिन्। परिवारकी जेठी छोरीका रूपमा उनका काँधमा धेरै जिम्मेवारीहरू छन्, र त्यसका बाबजुद उनी सामाजिक क्षेत्रमा पनि जिम्मेवारी निर्वाह गर्न सक्रिय छिन्। उनी जिल्लाका विभिन्न संस्थाहरूमार्फत सक्रिय छिन्। आफूसँग भएको ज्ञान, गुण र सीप अरूलाई सिकाउनमा उनको गहिरो रुचि छ। मधेशका माझीहरू माछा मार्ने समुदायका हुन्, उनीहरू अरूको स्वामित्वमा रहेको जमिनमा काम गरेर जीविकोपार्जन गर्छन्, र उनीहरू तल्लो जातका हुन्—जातबारे अस्मिताको अनुभव यही थियो। तर थप अध्ययन गर्दै जाँदा जातबीचको विभेद मानव निर्मित संरचना हो र वास्तवमा हरेक जातका मानिसहरू समान हुन् भन्ने कुरा उनले बुझिन्। अरूसँगको छलफलपछि महिलाहरू र पुरुषहरूबीच कामको विभाजन गर्ने सामाजिक दृष्टिकोण नै लैङ्गिकता हो भन्ने कुरा पनि उनले बुझेकी छन्। यौनिक अल्पसंख्यक समुदायका मानिसहरूबारे आफ्नो सोच पनि परिवर्तन भएको उनी बताउँछिन् र अब यौनिक अल्पसंख्यकका रूपमा जन्मिनुलाई दैवी सजाय मान्दिनन्। उनीहरू पनि स्वाभाविक रूपमा जन्मिएका हुन् र उनीहरूमाथि विभेद गर्नु गलत हो।

मधेशी दलित महिलाहरू यौन हिंसा र जातीय विभेदमा परे पनि त्यसको प्रतिरोध गर्न असमर्थ हुन्छन् भन्ने उनको धारणा छ। त्यसैले राज्यले उनीहरूलाई न्याय र सम्मानपूर्वक जीवनयापन गर्न सक्ने अवस्था सुनिश्चित गर्न उनीहरूको बाटोमा रहेका अवरोधहरू हटाउनुपर्छ। अहिले उनी दलित महिलाहरूका कठिनाइ र समस्याहरू मात्र नभई उनीहरूले सामना गर्ने चुनौतीहरू र तीविरुद्ध निर्माण गर्ने प्रतिरोधका अभ्यासहरूलाई पनि नजिकबाट अध्ययन गर्ने प्रयास गरिरहेकी छन्। दलित र समग्र समाजलाई बुझ्ने क्रममा उनी दलित महिलाहरूका अनुभव, ज्ञान, कला, स्मृति र मौखिक इतिहासहरूलाई पनि खोजी गरिरहेकी छन्। जात, लैङ्गिकता र यौनिकताको प्रश्नलाई नयाँ ढङ्गले अभिव्यक्त गर्न र कला तथा साहित्यका माध्यमबाट ती विषयलाई सार्वजनिक क्षेत्रमा ल्याउन उनी रुचि राख्छिन्। मुसहर समुदायको शिक्षामा पहुँच निकै न्यून रहेको समयमा पनि उनले आफ्नै मेहनतका साथ स्नातक तहको कार्यक्रममा भर्ना भएर आफ्नो शिक्षा निरन्तर अघि बढाएकी छन्।