Archana Pariyar

अर्चना परियार छापा तथा रेडियो पत्रकार हुन्। उनी पहाडी दलित परिवारकी भए पनि मधेशमा जन्मिएकी र हुर्किएकी हुन्। उनी सप्तकोशी नगरपालिकाको वडा नं. ४ की हुन्। उनले समाजशास्त्रमा स्नातक तहको अध्ययन गरेकी छन्। आफ्नो परिवारमा शिक्षा हासिल गर्ने उनी पहिलो व्यक्ति हुन्। अर्चना स्वभावैले मेहनती छिन्। परिवारलाई सहयोग गर्न उनले सानै उमेरदेखि कपडा सिलाउन सिकेकी थिइन्। कक्षा १० को परीक्षा दिएपछि उनले रेडियो पत्रकारका रूपमा काम गर्न थालिन्। त्यसयता उनले विभिन्न संस्थाहरूसँग काम गर्ने र जोडिने अवसर पाएकी छन्। उनी हाल हिमाल मिडियासँग आबद्ध छिन्।

उनको परिवारमा ६ जना सदस्य छन्। उनले बाल्यकालदेखि नै पारिवारिक जिम्मेवारी वहन गर्नुपरेको छ। जिम्मेवारी लिन सक्नु अर्चनाका लागि चुनौती र अवसर दुवै हो। उनले आफ्नो पारिवारिक जिम्मेवारीलाई अनुभवको ठूलो भण्डार सङ्कलन गर्ने अवसरका रूपमा लिन्छिन्। यातना, पीडा र अभाव उनका बाल्यकालदेखिका तीतो अनुभव हुन्। उनले हिंसा र यातनाविरुद्ध संघर्ष गरेकी छन्। उनले रेडियो तथा विभिन्न संस्थामार्फत हिंसाविरुद्ध आवाज पनि उठाउँदै आएकी छन्। अनुभवले उनलाई जस्तोसुकै परिस्थिति भए पनि दृढ मानसिकता कायम राख्नुपर्छ भन्ने सिकाएको छ। जीवनका कठिनाइहरूलाई मेहनतले मात्र सामना गर्न सकिन्छ भन्ने उनको विश्वास छ र त्यसैले जीवनका चुनौतीहरूको दृढतापूर्वक सामना गर्नुपर्छ भन्ने उनी मान्छिन्। आत्मसम्मानको भावना व्यक्तिको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हो भन्ने उनको विश्वास छ। प्रत्येक व्यक्तिमा अद्वितीय क्षमता हुन्छ। तर दलित महिलाहरूको क्षमतालाई पहिचान गर्ने क्षमताको कमी रहेको उनी मान्छिन्। त्यसैले दलित महिलाहरूलाई धेरै अवसरहरूबाट अझै पनि टाढा राखिएको उनको भनाइ छ। यदि दलित महिलाहरूको क्षमतालाई बुझ्ने क्षमता हुने हो भने, उनीहरूले हासिल गर्न नसक्ने कुरा केही पनि छैन। अरूका कठिनाइ र समस्याहरूले आफूलाई छिट्टै प्रभावित गर्ने उनी महसुस गर्छिन्। उनी विषयहरूलाई गहिराइमा बुझ्न र नयाँ विचारहरू सिक्न अत्यन्त उत्सुक छिन्। उनी समाजलाई नजिकबाट बुझ्न चाहन्छिन्। यसका लागि उनी लैङ्गिकता र जात व्यवस्थाबीचको सम्बन्धबारे गहिरो अध्ययन गर्न चाहन्छिन्।

उनले आफ्नी गैर-दलित साथीका आमाबुबाले उनीहरूका छोराछोरीभन्दा बढी अंक ल्याएको कारण मात्र आफूसँग बोल्न अस्वीकार गरेको घटना सम्झन्छिन्। जात र लैङ्गिकताका आधारमा भोग्नुपरेको हिंसा र यातनालाई उनले आफ्नो संघर्षको हतियार बनाएकी छन्। परिवारलाई सहयोग गर्दै आफ्नो भविष्य निर्माण गर्न उनले गर्नुपरेका संघर्षहरूले आफूजस्तै गरिब दलित महिलालाई अझ बलियो बनाएको उनको विश्वास छ। जात र लैङ्गिकतामा आधारित हिंसाको प्रत्यक्ष साक्षी हुनुका साथै त्यसको अनुभवसमेत गरेकी अर्चनाले हिंसा र शोषणरहित समतामूलक समाजको परिकल्पना गरेकी छन्।