Madhu Kumari Mahara

स्नातक तहमा अध्ययनरत मधु कुमारी महरा पर्साको जगन्नाथपुर गाउँपालिकाको वडा नं. ३ स्थित बिजवनिया टोलमा ससुरालीसँग बस्छिन्, तर उनी वीरगञ्ज सहरमा आफ्ना आमाबुबासँग हुर्किइन्। मधुलाई साहित्यमा गहिरो रुचि छ, र विभिन्न विषय तथा सन्दर्भमा तत्कालै कविता लेख्न सक्ने असाधारण प्रतिभा उनीसँग छ। उनी ६ धुर सार्वजनिक जग्गामा बनेको परालले छाएको माटो र बाँसले बनेको झुपडीमा हुर्किइन्। उनको पुर्ख्यौली पेशा जुत्ता बनाउने र बाजा बजाउने तथा पशुपालन गर्ने र दूध बेच्ने हो। उनको परिवारसँग थोरै जमिन भए पनि उनीहरू जमिनदारहरूको खेतमा अधियाँ खेती गर्ने र कृषि मजदुरका रूपमा पनि काम गर्छन्। पैसाको अत्यन्त आवश्यकता परेको बेला उनीहरू त्यही जमिनदारहरूबाट ऋण लिएर आफ्नो व्यवहार चलाउँछन्।

मधुलाई आफू चमार जातकी भएको कुरा स्वीकार गर्न पहिले लाज लाग्थ्यो, किनभने उनले आफ्नो जातकै कारण अरूबाट दुर्व्यवहार भोगेकी छन्। उनका विद्यालयका साथीहरूले उनलाई चमारकी छोरी भनेर बोलाउँथे र उनका बुबाले बाजा बजाउने गरेको भन्दै जिस्क्याउँथे। उनी आफ्नो विद्यालयका शिक्षकहरूले उनलाई उनको नामले कमै बोलाउने र बरु उनको जातको नामले बोलाउने गरेको कुरा स्पष्ट रूपमा सम्झन्छिन्। विज्ञान विषयका शिक्षकले उनलाई सधैँ कक्षाको पछाडि बस्न बाध्य पारेको कुरा पनि उनलाई सम्झना छ। आफ्नो जातका कारण उनलाई विद्यालयसम्म एक्लै हिँडेर जान बाध्य पारिन्थ्यो, उनका साथीहरू थिएनन्, र कहिलेकाहीँ आफ्ना सहपाठीहरूको घरमा जाँदा पनि उनलाई उनीहरूको घरबाहिर बस्न लगाइन्थ्यो। यी तीतो अनुभवहरूले उनलाई जीवनका बारेमा धेरै कुरा सिकाएका छन्। परिवारका सदस्यहरूले सानै उमेरमा अरूसँग कसरी बोल्ने र अरूको घरमा जाँदा आफूले भोग्नुपर्ने जातीय विभेदका बारेमा सिकाएको कुरा उनलाई सम्झना छ। जात, लैङ्गिकता र यौनिकताको अन्तर्सम्बन्धबारे केही सिकेपछि, आफू बस्ने समाजमा जात सबैभन्दा साना कुराहरूमा पनि प्रकट हुने गरेको मधुलाई महसुस भएको छ। जात समाजको एउटा हिस्सामाथि थोपरिएको मानव निर्मित संरचना हो। मधुको बुझाइमा, जातको विभाजन ब्राह्मण र शासक वर्गले आफ्नो प्रभुत्व कायम राख्नका लागि सिर्जना गरेका हुन्। समाजमा जात र भूमिबीचको सम्बन्ध गहिरो छ, र यसले सामाजिक तथा आर्थिक पुँजीको आधार निर्माण गर्छ। यसले लैङ्गिक विभेदलाई पनि प्रभावित र अझ गहिरो बनाउँछ।

पहिले, मधुलाई यौनिक अल्पसंख्यक समुदायका मानिसहरूसँग कुरा गर्न लाज लाग्थ्यो, किनभने सबैले त्यसबारे कुरा काट्थे, वा उनलाई परिवारबाहिरका अन्य मानिसहरूसँग बोल्न निषेध गरिएको थियो। समलिङ्गी सम्बन्धका कारण मानिसहरूलाई गाउँबाट बहिष्कार गरिएको देखेकी मधु अहिले त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई अपमानित गरिनु हुँदैन भन्ने विश्वास गर्छिन्। जात, लैङ्गिकता र यौनिकताका बारेमा गहिरो रूपमा सिक्दा यी विषयहरूलाई बुझ्ने र आफ्ना विचार व्यक्त गर्ने बानीको विकास गर्न मद्दत पुग्छ भन्ने उनको विश्वास छ। मधुले युवा राजदूतका रूपमा काम गरेकी छन् र विभिन्न संस्थाहरूमा काम गरेको अनुभव छ। उनले निडरतापूर्वक आफ्ना विचारहरू व्यक्त गर्न र आफ्ना अनुभवहरूबारे लेख्न सिकेकी छन्। मधु सामाजिक सेवामा रुचि राख्छिन् र आफ्नो लेखनमार्फत महिलाहरूलाई सशक्त बनाउँदै तथा राजनीतिमा सक्रिय रूपमा सहभागी हुँदै दलित महिलाहरूलाई राज्यको निर्णय तहमा पुर्‍याउन चाहन्छिन्।