Asmita Majhi

अस्मिता माझीको घर बारा जिल्लाको कोल्हवी नगरपालिका वडा नं. ७, बगेवामा पर्छ। उनी स्नातक तहको दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत छिन्। उनी एउटा विद्यालयमा अंशकालीन शिक्षिकाको रूपमा पनि काम गर्छिन्। उनको इच्छा शिक्षा सेवा आयोगमार्फत प्रतिस्पर्धा गरेर स्थायी नियुक्तिसहित सरकारी शिक्षकको जागिर प्राप्त गर्ने हो।

कलेजमा शैक्षिक सत्रहरूबीचको बिदाको समयमा उनी आफ्नो सात जनाको परिवारको जीविकोपार्जनका लागि आमासँगै कृषि मजदुरको रूपमा काम गर्छिन्। कृषि मजदुरी र वैदेशिक रोजगारी नै उनको परिवारको आम्दानीका मुख्य स्रोत हुन्। उनीहरूको परिवार अधियाँमा खेती गर्ने परिवार हो, जसले अरू जग्गाधनीहरूको खेतमा काम गरेर जीविकोपार्जन गर्छ। उनका बुबा वैदेशिक रोजगारीमा हुनुहुन्छ, जसले घरायसी खर्च व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुगेको छ।

अस्मितालाई आफ्नो बाल्यकाल अत्यन्त कठिनाइ र अभावले भरिएको समयका रूपमा सम्झना हुन्छ। उनलाई हुर्काउन उनकी आमाले भोग्नुपरेका कठिनाइ र संघर्षहरू उनका लागि निरन्तर मेहनत गरिरहन ठूलो प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्। अस्मिताले गरिबीलाई अत्यन्त नजिकबाट देखेकी छिन् र त्यसैले आफूले सकेसम्म सहयोग गरेर गरिब बालबालिकाको अनुहारमा मुस्कान ल्याउन चाहन्छिन्। परिवारकी जेठी छोरी भएकाले उनका काँधमा धेरै जिम्मेवारीहरू छन्, तर उनी सामाजिक क्षेत्रमा जिम्मेवारी लिन पनि सक्रिय छिन्। उनी जिल्लाका विभिन्न संस्थाहरूमार्फत सक्रिय छिन्। आफूमा भएका ज्ञान, गुण र सीपहरू अरूलाई सिकाउन उनी गहिरो रुचि राख्छिन्।

मधेशका माझीहरू माछा मार्ने समुदाय हुन्, उनीहरू अरूको स्वामित्वमा रहेको जमिनमा काम गरेर जीविकोपार्जन गर्छन् र उनीहरूलाई तल्लो जातको मानिन्छ—जातबारे अस्मिताको अनुभव यही थियो। तर थप अध्ययन गर्दै जाँदा उनले जातबीचको भिन्नता मानव निर्मित संरचना भएको र वास्तवमा हरेक जातका मानिसहरू समान हुने कुरा बुझिन्। अरूसँगको छलफलपछि उनले महिला र पुरुषबीच कामको विभाजन गर्ने सामाजिक दृष्टिकोण नै लैङ्गिकता हो भन्ने पनि बुझेकी छिन्। यौन अल्पसंख्यकप्रतिको उनको सोचमा पनि परिवर्तन आएको उनी बताउँछिन् र यौन अल्पसंख्यक भएर जन्मिनुलाई अब उनी दैवी सजाय मान्दिनन्। उनीहरू पनि स्वाभाविक रूपमा जन्मिएका हुन् र उनीहरूमाथि विभेद गर्नु गलत हो।

उनी मधेशी दलित महिलाहरू यौन हिंसा र जातमा आधारित विभेदको सामना गर्नुपर्दा पनि प्रतिरोध गर्न असक्षम हुन्छन् भन्ने सोच राख्छिन्, त्यसैले राज्यले उनीहरूलाई न्याय र सम्मानपूर्वक जीवनयापन गर्ने अधिकार सुनिश्चित गर्न उनीहरूको बाटोमा रहेका अवरोधहरू हटाउनुपर्छ। आजभोलि उनी दलित महिलाका कठिनाइ र समस्याहरू मात्र नभई उनीहरूले सामना गर्ने चुनौतीहरू र तीविरुद्ध निर्माण गर्ने प्रतिरोधलाई पनि नजिकबाट अध्ययन गर्ने प्रयास गरिरहेकी छिन्। दलित र समग्र समाजलाई बुझ्ने क्रममा उनी दलित महिलाका अनुभव, ज्ञान, कला, स्मृति र मौखिक इतिहासहरूलाई पनि अध्ययन गरिरहेकी छिन्। उनी जात, लैङ्गिकता र यौनिकताको प्रश्नलाई नयाँ ढङ्गले अभिव्यक्त गर्न र कला तथा साहित्यका माध्यमबाट यी विषयहरूलाई सार्वजनिक क्षेत्रमा ल्याउन इच्छुक छिन्। मुसहर समुदायमा शिक्षामा पहुँच अत्यन्त न्यून रहेको समयमा पनि उनले आफ्नै मेहनतका बलमा स्नातक तहको कार्यक्रममा भर्ना भएर आफ्नो शिक्षा निरन्तर अगाडि बढाएकी छिन्।